Mira ve Mikroskobun Altındaki Dünya  
Bölüm 2: Bir Damla Evren

Sabah güneşi, Mira’nın penceresinden içeri gizlice süzülmüş; yorganın altından sarkan parmak uçlarını hafifçe ısıtmıştı. Gün başlamadan önce bile Mira’nın içinde ince bir kıpırtı vardı. O, güne uyanmıyordu—gün, onunla uyanıyordu sanki.

O gün ilk bilim dersiydi. Mira’nın çantası hazır, ayakkabıları kapının önünde, yüzünde merakla karışık o tanıdık heyecan vardı. Kahvaltı masasındaki sessizlik bile alışılmadık bir şekilde derindi.

Annesi fincanındaki çayı karıştırırken sordu: “İlk ders neymiş bugün?”

Mira’nın gözleri parladı. “Bir damla su!”

Annesi kaşlarını hafifçe kaldırdı. “Bir damla su?”

“Evet! Mikroskobun altına konulacak! İçinde neler olduğunu inceleyeceğiz,” dedi Mira coşkuyla. “Bir damlanın içindekileri düşün anne… İçinde ne var, kim bilir!”

Annesi gülümsedi. “Bazen en büyük sırlar en küçük şeylerin içindedir, derler."

Okula vardıklarında, bilim odasında her şey yerli yerindeydi: cam tüpler, renkli sıvılar, büyüteçler… ama Mira’nın dikkati mikroskopların çevresindeki masaya kaymıştı. Öğretmenleri, elinde damlalıkla geldi. Küçük bir su kabından şeffaf bir damlayı dikkatle aldı, sonra mikroskop lamına yerleştirdi.

“Bugün bir damla suda neler olduğunu göreceğiz,” dedi. “Ama sadece gözünüzle değil... hayal gücünüzle de bakın.”

Mira’nın sırası geldiğinde, kalbi hızla atıyordu. Gözünü merceğe dayadı ve... önce hiçliğe benzeyen bir boşluk gördü. Ardından, sanki evrenin içine düşmüş gibiydi.

Küçük, titrek varlıklar... biri damla gibi ama kolları uzuyor... diğeri sivri kenarlı, deli gibi zıplıyor... bazıları sanki tüy gibi dalgalanarak yüzüyor.

“Mira, gördüklerine dikkat et,” dedi öğretmeni. “Paramesyumlar, amipler ve öglena gibi tek hücreli canlılar bunlar. Gözle göremediklerimiz ama yaşamın temellerinden onlar.”

Mira fısıldadı: “Bir damla su, aslında bir gezegenmiş... Hem de görünmeyen canlılarla dolu. Hepsi orada yaşıyor, yemek arıyor, saklanıyor...”

Ders bittiğinde Mira koşarak eve geldi. Sofrada annesi ve babası oturuyordu. Mira hemen çantasını açtı, defterini çıkardı.

“Bugün bir damla suyu inceledik! Gerçekten inanılmaz! İçinde... yürüyen şeyler vardı. Ayakları yoktu ama hareket ediyorlardı. Bazılarının kafası yoktu ama yaşıyorlardı! İsimlerini bile öğrendim! Paramesyum, amip, öglena... Hepsi tek hücreliymiş!”

Babası başını kaşıdı. “Tek hücreli ama yaşıyorlar mı yani?”

“Evet! Kendi başlarına yemek bulabiliyorlar, bazıları ışığı seviyor, bazıları karanlığı! Biri vardı, sanki battaniyesini sallıyor gibi yüzüyordu. Silia deniyor o tüy gibi şeylere.”

Annesi yumuşak bir sesle sordu: “Peki sen ne hissettin?”

Mira duraksadı. Gözleri hafifçe parladı. “Hissettim ki... görünmeyenler de varmış. Ve onlar da önemliymiş. Bir damla küçücük ama içinde koskocaman hayatlar var. Sanki... hayat, mikroskobun içinden beni selamladı.”

O gece Mira, defterine bir hikâye yazdı. Sayfanın en üstüne şunu yazdı:

 “Bir Damla Evren — İçinde minik canavarlar yoktu. İçinde minik sırlar vardı. Sanki su, şeffaf bir kitaptı ve sayfalarını mikroskopla çeviriyorduk.”

Altına da şu notu ekledi:

 “Belki de bir damla değilim ben. Belki de koskocaman bir evrenim.”

Ertesi sabah, okula giderken Mira sessizdi. Annesi onun düşünceli halini fark etti.

“Bugün ne düşünüyorsun minik gezgin?”

“Düşünüyorum da...” dedi Mira yavaşça, “biz bir damla gibi olabilir miyiz? İçimizde başka hayatlar olabilir mi?”

Annesi gülümsedi. “Duygularımız var ya, işte onlar içimizdeki hayatlar. Sevinç bir paramesyum gibi neşeyle yüzüyor, hüzün bir öglena gibi kıvrılıyor... Duygular da görünmez ama gerçek.”

Mira’nın Merceği: Mini Araştırma Notları

Paramesyum: Suda yaşayan, silia adı verilen tüylerle hareket eden, mikroskobik canlı.

Amip: Şeklini değiştirebilen, yalancı ayaklar oluşturarak hareket eden tek hücreli.

Öglena: Hem bitki hem hayvan özellikleri taşıyan ilginç bir canlı. Fotosentez de yapabiliyor!

Tek Hücreli Nedir? Bir hücreden oluşan canlıdır. Gözle görülmez ama yaşar, beslenir ve çoğalır.

 Düşün, Hayal Et, Yaz…

1. Eğer bir tek hücreli olsaydın, suda nasıl yüzerdin?  

2. Sence biz de bir başkasının mikroskobunda olabilir miyiz?  

3. Bir damla suya en çok hangi duygu benzer: Sevinç mi, korku mu, merak mı?  

4. Paramesyumlar gibi sessizce bir şeyler başarmak mümkün mü?  

5. Görünmeyen şeyleri görmek için göz yeterli midir?

12.07.2025

Mesime Elif Ünalmış